HANGDANG AÇIKLANDI
Pekin Operası'nın Rol Tipleri: Sheng, Dan, Jing ve Chou
Her Pekin Operası karakteri, her birinin kendine özgü sesi ve jesti olan dört rol tipinden birine girer. Bunları okumayı öğrenin; herhangi bir gösteriyi takip etmek çok daha kolay hale gelir.
Liyuan Tiyatrosu biletlerini GetYourGuide’da görün ↗Pekin Operası'nın dört temel rol tipi
| Rol türü | Kiminle oynadıkları | Onları nasıl fark edersiniz |
|---|---|---|
| Sheng (生) | Erkek liderler — âlimler, devlet adamları, genç erkekler, savaşçılar | Doğal bir ifade, ölçülü jestler, genellikle az ya da hiç yüz boyası |
| Dan (旦) | Yaş ve mizaç fark etmeksizin kadın rolleri | Narin hareketler, su kolu jestleri, gösterişli başlıklar |
| Jing (净) | Güçlü, hayattan daha büyük adamlar — generaller, tanrılar, kötü adamlar | Cesur boyalı yüz makyajı, derin ve etkileyici ses, güçlü jestler |
| Chou (丑) | Komik karakterler, genellikle alt sınıftan ya da yaramaz tipler | Burun ve göz çevresindeki küçük beyaz leke, doğaçlama zekâ |
Sheng: erkek başroller, yaşa ve yeteneğe göre ayrılmış
Sheng rolleri, Pekin Operası'nın erkek başrollerini kapsar; ancak bu kategori tekdüze değildir. Laosheng karakterler; bilginler, bakanlar ve generaller gibi vakur, olgun erkeklerdir; doğal bir sesle söylenir ve genellikle yaşı ve statüyü simgeleyen uzun, özenli bir sakalla betimlenir. Xiaosheng rolleri genç erkeklerdir; tipik olarak gençliği ima etmek için daha tiz, kimi zaman falsetoya kaçan bir sesle icra edilir. Wusheng rolleri ise askerler ve maceraperestler gibi dövüşçü erkeklerdir; vokal süslemelerden ziyade ağırlıklı olarak akrobasi ve sahne dövüşü eğitimi alırlar. Bir sanatçı genellikle kariyeri boyunca tek bir sheng alt türünde uzmanlaşır; zira örneğin wusheng akrobasisinin gerektirdiği fiziksel ve vokal eğitim, bir laosheng bilgin-devlet adamından beklenen ölçülü, oturarak sergilenen vakarla kıyaslanamayacak kadar farklıdır.
Dan: kadın rolleri ve uzun bir erkek oyuncu geleneği
Dan rolleri kadınları çeşitli mizaçlarda canlandırır: qingyi, erdemli, vakur evli kadınlar ya da dullardır; zarif ve kontrollü bir üslupla söylenir; huadan, canlı, cilveli genç kadınlardır; daha hızlı ve oyunsu hareketlerle sahne alır; wudan, akrobatik dövüşte usta savaşçı kadınlardır; laodan ise yaşlı kadınlardır ve doğal konuşmaya daha yakın, daha pes bir tonda söylenir. Pekin Operası tarihinin büyük bölümünde kadın rolleri, çocukluktan itibaren dan tekniğiyle yetiştirilen erkek oyuncular tarafından canlandırılmıştır; bu gelenek, sanat formunun en ünlü icracılarından bazılarını ortaya çıkarmıştır. Yirminci yüzyıldan itibaren kadın oyuncular dan rollerinde daha yaygın olarak sahne almış olsa da, dan tekniğinin kendisi — ses, jest, yürüyüş — hâlâ yıllar süren ayrı bir uzmanlık alanıdır.
Jing: güçlü ve abartılı karakterler için boyalı yüzler
Jing rolleri; generaller, savaş ağaları, tanrılar, iblisler ve kötü karakterler gibi gösterişli, iri yarı erkek figürlere ayrılmıştır ve bu roller; gür, yankılanan bir sesle ve lianpu adı verilen ayrıntılı, boyalı yüz makyajıyla sahnelenir. Bir jing karakterinin yüzündeki renkler ve desenler yalnızca süsleme amacı taşımaz; nesiller boyu süren sahne geleneğiyle oluşmuş kurallara göre uygulanan, karakterin kişiliğine dair kodlanmış birer işarettir. Jing sanatçıları, güçlü bir fiziksel varlık kadar vokal güç için de eğitim alır; çünkü bu roller genellikle şarkıyı, Pekin Operası'nın meşhur olduğu akrobatik dövüş sahneleriyle birleştirir. Bir jing girişi, çoğu programın en görsel çarpıcı anlarından biridir; zira makyaj, daha tek bir satır söylenmeden karakterin doğasını izleyiciye duyurur.
Chou: Komedi rolü, kuralları çiğneme lisansına sahip
Chou sanatçıları, burun ve göz çevresindeki küçük beyaz bir makyaj parçasıyla anında tanınan — hizmetkârlar, çöpçatanlar, alt düzey memurlar, düzenbazlar — komik karakterleri canlandırır; bu makyaj bazen "küçük çiçek yüz" olarak da adlandırılır. İsminin Batı'daki palyaçolukla benzerliğine rağmen, chou rolleri akrobasi, kelime oyunları ve komik zamanlama konusunda ciddi bir eğitim gerektirir ve chou sanatçılarına diğer rol türlerine kıyasla diyalogları doğaçlama yapma veya seyirciyle doğrudan konuşma, dördüncü duvarı bir kahkaha için yıkma konusunda genellikle daha fazla serbestlik tanınır. Sıradan bir dolgu malzemesi olmaktan çok uzak olan, ustaca yerleştirilmiş bir chou sahnesi, daha ağır sheng, dan veya jing parçaları arasında programın duygusal temposunu yeniden ayarlar; bu yüzden çoğu akşam en az bir tane içerir.
Bu sistemin var olma nedeni
Sanatçılar, eğitimlerinin başlarında tek bir hangdang yani rol tipi kategorisine bağlanır ve nadiren aralarında geçiş yapar; çünkü her biri farklı bir ses yerleşimi, fiziksel dağarcık ve aylarla değil yıllarla ölçülen bir repertuvar gerektirir. Seyirci içinse kazanç, anlaşılırlıktır: Bir karakterin rol tipi — ses, yürüyüş, kostüm ve jing ile chou için makyajla sinyal verilir — sahneye çıkışından saniyeler içinde, olay örgüsü daha hiçbir şeyi netleştirmeden, ne tür bir insan izlediğinizi kabaca söyler. Bu, özellikle ilk kez gelen ve bir akşamda birbirine yabancı birkaç kısa parçadan oluşan bir program izleyen ziyaretçiler için son derece faydalıdır; zira hangdang sistemi, genellikle yalnızca diyaloğa bırakılan hikâye anlatımının büyük bir kısmını üstlenir.